گفتگو خواهيم كرد . 19 - حدود العالم كه كتابى است در مسالك و الممالك يا به اصطلاح حاليه در جغرافيا . . . و در سنهء 372 هجرى يعنى قريب سى سال قبل از اتمام شاهنامه تأليف شده است . . . » « 1 » * * * دربارهء منافع حيوان ، افزون بر آنچه كه در « راپرت » علّامهء فقيد محمّد قزوينى در برشمردن نامهاى كتابهاى نفيس 19 گانه آمده است و در بند 18 آن راپرت ، مرحوم قزوينى شرحى كوتاه نگاشته است ، در مقدّمهء به نسبت مبسوط خود بر اين نسخهء عكسى در چهل برگ ، به شرح و تفصيل از منافع حيوان ياد كرده است كه به جاى خود آن را مىآورم . به روز چهارشنبه 9 اسفندماه 1385 به پايمردى دوست دانشور جوان آقاى دكتر محسن جعفرى مذهب ، براى ديدار گنجينهء نسخه‌هاى خطى كتابخانهء ملّى ايران به دفتر جناب آقاى دكتر رحمت اللّه عظيمى معاونت گرامى كتابخانه رفتيم . به‌گونه‌اى شگفتىآور و معجزه‌آسا در مدخل گنجينه بر روى ميزى نسخهء عكسى منافع حيوان را ديدم ! نسخه‌اى كه بىمبالغه بيش از بيست سال جوياى آن بودم و پاسخى جز يأس نيافته بودم ؛ و اينك عكس نسخه در زير چشم بود ، و برحسب شمارش مرحوم قزوينى در 97 برگ ! چگونه شكر اين نعمت گزارم ! علّامهء فقيد در مقدّمهء خود بر اين نسخه دربارهء شمار برگهاى نسخه نوشته‌اند : « . . . از بعضى قراين و امارات و مقايسهء دقيق اوراق موجوده با يكديگر چنان برمىآيد كه اوراق حاضره كه بين الدّفتين جلد شده روى هم رفته قريب پنج سدس يا شش سبع اصل تمام كتاب بايد باشد ، و بعبارة اخرى آنچه از اوراق اين كتاب فعلا ناقص است ظاهرا بل به نحو قطع و يقين فقط قريب يك سدس يا يك سبع تمام كتاب بوده است كمابيش نه بيشتر از اين ميزانها ؛ پس قسمت عمدهء كتاب خوش‌بختانه فعلا موجود و مجلّد و حاضر است . » و سپس بر اين استدلال نه‌چندان درست ، مىافزايند :

--> ( 1 ) . نامهء بهارستان . سال چهارم . شمارهء اوّل و دوم . دفتر 7 و 8 بهار - زمستان 1382 . صص 227 - 231 .